ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΟΥΡΟΥΘΙΑΝΩΝ ΑΘΗΝΑΣ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2021

ΟΙ ΚΟΥΡΟΥΘΙΑΝΟΙ  ΕΙΚΟΝΕΣ  ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ  ΜΝΗΜΗΣ

Φωτογραφίες ξεθαμμένες από συρτάρια και σεντούκια, πολλές φθαρμένες και ξεθωριασμένες, σαν αγιογραφίες σε ερημοκλήσι, εικόνες καθαγιασμένων προγόνων. Πρόσωπα αναγνωρίσιμα ταυτισμένα με γεγονότα, ιστορίες και αφηγήσεις. Άλλα, στο περιθώριο της μνήμης οδηγούν σε υποθέσεις, απαιτούν προσπάθεια ταυτοποίησης μέσω φυσιογνωμικών συσχετισμών και συγκρίσεων. Εικόνες της ιστορίας του χωριού εικόνες, της συλλογικής μας μνήμης.

Ο περιορισμένος αριθμός  φωτογραφιών που μπορεί να περιλάβει το ημερολόγιο προέρχεται από το πλήθος που έχει συγκεντρώσει ο σύλλογος και προορίζονται να αποτελέσουν το περιεχόμενο μιας μόνιμης έκθεσης στις Κουρούτες, μόλις εξασφαλιστεί ο κατάλληλος χώρος. Οι φωτογραφίες που επιλέγονται καλύπτουν τη χρονική περίοδο από το 1897 όπως οι φωτογραφίες του Ιανουαρίου, έως περίπου τα μέσα της δεκαετίας 1930. Οι θεματικές ομαδοποιήσεις αφορούν: Σε αναμνηστικές οικογενειακές ή ατομικές, ομαδικές συνευρέσεων με αφορμή κοινωνικά γεγονότα, της μετανάστευσης, της στράτευσης αυτής της περιόδου, της κρητικής χωροφυλακής. Σχεδόν το σύνολο  των φωτογραφιών παρουσιάζουν πρόσωπα σε στημένες πόζες σε στούντιο ή στον τόπο. Η επιλογή σχετίζεται με την παλαιότητα, την ευκρίνεια, τη χαρακτηριστική πόζα, την παρουσίαση όσο το δυνατόν περισσότερων προσώπων. Η αναφορά σε ονόματα είναι περιορισμένη και συγκρατημένη στην προσπάθεια να αποφευχθούν λάθη. Στην μόνιμη έκθεση οι περιγραφές μπορούν να είναι εκτεταμένες υποκείμενες σε παρατηρήσεις και διορθώσεις.

Στην περίοδο που αναφέρονται οι φωτογραφίες διατηρείται ακόμα η αυθεντική ιδιαιτερότητα της τοπικής αισθητικής έκφρασης ως προς τη φορεσιά, τη στάση, το ύφος και ήθος. Τα ενδυματολογικά χαρακτηριστικά, που εκφράζονται με απόλυτο τρόπο κυρίως στην ανδρική φορεσιά, και η σταδιακή εξέλιξή τους είναι άξια παρατήρησης και περιγραφής. Κεφαλομάντηλο (σαρίκι) ή σπαστό φέσι, μεϊντάνι και γελέκι-ανοικτό ή σταυρωτό-με άσπρο συνήθως πουκάμισο, καποτάκι, βράκα με ζωνάρι, στιβάνια. Ένα αρκετά σύνθετο σύνολο, που αποτελεί την πλήρη κλασική Κρητική φορεσιά.  Ενδυμασία υψηλής αισθητικής όπως εξελίχθηκε στην ενδοχώρα κυρίως από τον 16ο ως τον 19ο αιώνα στο πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου και του Αιγαίου. Ποικιλμένη με σιρίτια και κεντήματα που οι φωτογραφούμενοι επιδεικνύουν με υπερηφάνεια, καμάρι και αυτοπεποίθηση. Σε πιο επιμελημένες πόζες προστίθενται αξεσουάρ: μαχαίρι, όπλο, φυσεκλίκια, καδένα. Το όπλο βέβαια στις ορεινές περιοχές όπως η δική μας φέρεται ως νόμιμο αντικείμενο καθημερινότητας αλλά κυρίως παραπέμπει στην πρόσφατη επαναστατική περίοδο της ανεξαρτησίας, ως ένδειξη ανδρείας και ελευθεροφροσύνης. Κατά το τέλος της δεκαετίας του 1920 οι νεότεροι, στο πλαίσιο των γενικότερων εξελίξεων του 20ου αιώνα, αντικαθιστούν τη βράκα με γκιλότα, ως στοιχείο εκσυγχρονισμού και λειτουργικότητας. Στη συνέχεια αντικαθίσταται και το μεϊτανογέλεκο από απλό πουκάμισο και σακάκι. Τα στιβάνια εξακολουθούν να αποτελούν την κατάλληλη υπόδηση για αγρότες και κτηνοτρόφους των ορεινών περιοχών. Ο διαφορετικές εκδοχές της ενδυμασίας συνυπάρχουν για μεγάλο διάστημα του 20ου αιώνα.  Σε φωτογραφία που συνευρίσκονται Κουρουθιανοί με αστούς συγγενείς, μαρτυρείται πως η τοπική ιδιαιτερότητα ισχύει με απόλυτο τρόπο για την ενδοχώρα. Στα αστικά κέντρα κυριαρχεί ο ευρωπαϊκός τρόπος  ζωής σε όλες τις εκφάνσεις της.

Το ημερολόγιο του 2021, «Οι Κουρουθιανοί – εικόνες συλλογικής μνήμης», το όγδοο στη σειρά, έρχεται ως συνέχεια του ημερολογίου του 2019 «Ερείπια στις Κουρούτες – αυθεντικά τεκμήρια μιας άλλης ζωής» με εικόνες των αυθεντικών εκπροσώπων αυτής της άλλης ζωής. Η πραγματική γνώση των αυθεντικών στοιχείων του παρελθόντος ας αποτελεί εργαλείο κατανόησης του παρόντος και οργάνωσης του μέλλοντος.

Α.Ν.

Αριθμός Προβολών: 24