Μια σημαντική εκδήλωση που αφορούσε την κρητική διάλεκτο όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από τα βιβλία του Μιχάλη Καυκαλά πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 11ης του Δεκέμβρη σε κτίριο του Πανεπιστημίου της Αθήνας, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 180 χρόνων από την ίδρυσή του και 40 χρόνων από την ίδρυση του Πανεπιστημίου Κρήτης. Οργανωτής ο Σύλλογος Ρεθυμνίων Αττικής «το Αρκάδι» με τη σύμπραξη της οικογένειας του αείμνηστου γιατρού, λογοτέχνη και κρητολάτρη, η οποία διένειμε και βιβλία του και  προσέφερε στο τέλος κρητικό κέρασμα σε όσους παραβρέθηκαν.

Κύριος ομιλητής ο ομότιμος καθηγητής γλωσσολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Ε.Κ.Π.Α συμπατριώτης μας Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, ενώ ο έτερος ομιλητής διδάκτωρ της φιλολογίας Νικόλαος Κοντοσόπουλος δεν κατέστη δυνατόν να προσέλθει. Απόσπασμα από το πολύστιχο ποιητικό αριστούργημα ΤΡΟΧΑΛΟΣ του Μιχάλη Καυκαλά απήγγειλε ο φίλος και συμμαθητής του Μιχάλης Πριναράκης, ενώ η 10χρονη εγγονή του Μιχαέλα συγκίνησε ιδιαίτερα όταν απήγγειλε το ποίημα του παππού της ΑΡΚΑΔΙ.

Τέλος ο πρόεδρος του οργανωτή συλλόγου κ. Γεώργιος Βλατάκης διάβασε ψήφισμα για την αναγκαιότητα διδασκαλίας της κρητικής διαλέκτου στους φοιτητές του Πανεπιστημίου Κρήτης, το οποίο μετά τη συλλογή ικανού αριθμού υπογραφών θα υποβληθεί αρμοδίως.

Στην ομιλία του ο αξιότιμος καθηγητής κ. Χαραλαμπάκης με απλότητα, σαφήνεια και πειστικότητα αναφέρθηκε στη μεγάλη αξία που έχει η διάλεκτός μας, όχι μόνον για μας τους Κρητικούς μα και για όλους τους Έλληνες,  καθώς  και στη σπουδαιότητα των μελετών και  αναλύσεων που έχει κάνει ο Μιχάλης Καυκαλάς πάνω σ’ αυτήν, τις οποίες δυο φορές βράβευσε η Ακαδημία Αθηνών όταν Εκείνος ήταν ακόμη στη ζωή και πολλοί γλωσσολόγοι αναγνώρισαν αργότερα όταν είχε ήδη αποβιώσει.

Με την ευκαιρία, λοιπόν, αυτής της εκδήλωσης ας αναφέρουμε λίγα σχετικά, μικρά  αποσπάσματα από δημοσιεύματα επιφανών συμπατριωτών μας:

 

« … Στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης πια κοινωνίας, οι τοπικές πολιτιστικές δραστηριότητες, η γλώσσα, τα ήθη και έθιμα, οι λαϊκές παραδόσεις και τόσα άλλα στοιχεία του λαϊκού και αστικού βίου, κινδυνεύουν να εξαφανιστούν με ταχύτατους ρυθμούς.  Είναι υποχρέωσή μας να διασώσουμε το γλωσσικό και λαογραφικό θησαυρό της Κρήτης από τη μοιραία φθορά και να τον παραδώσουμε στις νεότερες γενιές, οι οποίες επιβάλλεται να γνωρίζουν το παρελθόν για να ευελπιστούν ότι δεν θα αλλοτριωθούν στο μέλλον …»                                                                                                          ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΑΚΗΣ ομότιμος καθηγητής Ε.Κ.Π.Α. (Εφημερίδα ΜΙΤΟΣ – 18 Ιανουαρ 2004)

 

«… Πολλοί Κρήτες αστοί και Κρησηίδες αστές θεωρούν ότι τα κρητικά ελληνικά είναι χωριάτικα ελληνικά, επαρχιώτικα ελληνικά και δεν επιτρέπεται τα παιδιά τους να ομιλούν χωριάτικα… Δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι αν το μεγάλο νησί στο οποίο ζούμε περιλαμβάνονταν  στα όρια του ελευθέρου ελληνικού κράτους το 1830 και όχι οκτώ δεκαετίες αργότερα, πιθανότατα τώρα όλοι στην πατρίδα μας να μιλούσαμε τα κρητικά ελληνικά. Κανένα διαμέρισμα της Ελλάδος δεν είχε τόσο συγκροτημένη τη γλώσσα την ελληνική, όσο η Κρήτη. Φυσικά αν έτσι ήθελε συμβεί τα ελληνικά που μιλούμε τώρα θα ήταν γι’ αυτούς χωριάτικα ή επαρχιώτικα.…»

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ καθηγ. Φιλοσοφ. Σχολής Πανεπ. Κρήτης (Εφημερίδα ΚΡΗΤΙΚΗ                                                                                                                        ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, 11 Αυγούστου 2009)

 

«… Μερικοί γλωσσολόγοι και ιστορικοί της λογοτεχνίας μας δέχονται πως, αν η κρητική λογοτεχνική παραγωγή δεν σταματούσε με την κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους το 1669, δεν θα υπήρχε το πρόβλημα της «νεοελληνικής διγλωσσίας» (καθαρεύουσα – δημοτική), γιατί θα είχε επικρατήσει η προφορική γλώσσα και στη γραπτή μας έκφραση, με βάση την κρητική διάλεκτο, δηλ. με κρητική απόχρωση στη μορφολογία και στο λεξιλόγιο, αν όχι και στη σύνταξη…»

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΝΤΟΣΟΠΟΥΛΟΣ Διδ. Γλωσσολογίας (βιβλίο του ΘΕΜΑΤΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΛΟΓΙΑΣ)

 

«…Ο χαρακτήρας της κρητικής διαλέκτου είναι συντηρητικός.  Διατηρεί δηλαδή πολλά κλασσικά και βυζαντινά στοιχεία.  Γι’ αυτό η έρευνα και γνώση της κρητικής διαλέκτου δίδει το κλειδί για τη λύση πολλών ετυμολογικών και άλλων γλωσσικών προβλημάτων της νεοελληνικής γλώσσας γενικότερα.

Ο Γ. Χατζηδάκης και άλλοι γλωσσολόγοι και φιλόλογοι υποστηρίζουν ότι η κρητική διάλεκτος θα γινόταν πανελλήνια, αν δεν παρενέβαιναν οι Φαναριώτες καθαρευουσιάνοι…»

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΥΛΑΚΗΣ καθηγ. Φιλοσοφικής- λογοτέχνης (Βιβλίο του «ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ»)

«…αρχίσαμε όλοι μας, άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο, να εθελοτυφλούμε και ν’ αλληθωρίζομε.  Έτσι η γλώσσα, που είναι και ταυτότητα και οχυρό, αντιστάσεως μη ούσης, ύψωσε λευκή σημαία και ανοίξαμε και την κερκόπορτα μόνοι με τα χέρια μας.  Γκρεμίσαμε τα τείχη, για να βάλομε το Δούρειο Ίππο σαν τους Τρώες, κι ας φώναζε η Κασσάνδρα.  Και αλώθηκε μια γλώσσα κραταιή, που καθαγιάστηκε με τον «Ερωτόκριτο», τη «Θυσία του Αβραάμ», την «Ερωφίλη», το «Βασιλιά Ροδολίνο», τη «Βοσκοπούλα» και τ’ άλλα έργα της λαμπρής Κρητικής Αναγέννησης…»

ΚΩΣΤΗΣ ΦΡΑΓΚΟΥΛΗΣ-τυπογράφος-δημοσιογράφος-ποιητής (πεπραγμένα συνεδρίου για τη μαντινάδα ΑΚΡΩΤΗΡΙ 2001)

 

«… Για τη λιτή, λακωνική, ευφωνική, ποιητική αυτή γλώσσα του Κρητικού είπαν πολλά και πολλοί.  Ο Γιώργος Σεφέρης είπε το πιο συγκινητικό : Είναι μια γλώσσα που σοφιλιάζεται με αξιοθαύμαστη άνεση στις πιο βαθιές συναισθηματικές πτυχές μας …»

(Κρητολόγιο 1-ΜΙΧΑΛΗ ΚΑΥΚΑΛΑ -Εκδόσεων Αναστασάκη 1997)

 

«…Και η μεν υποχώρηση της κρητικής διαλέκτου ήταν αναπόφευκτο και καθολικό φαινόμενο που αφορά τα γλωσσικά ιδιώματα όλων των ελληνικών περιοχών, η παθητική όμως παρακολούθηση του φαινομένου, η μη λήψη μέτρων προστασίας και διάσωσής της, η νόθευση και η παραποίησή της από τους χρήστες της, η αστοργία γενικότερα έναντι του τόσο σημαντικού αυτού σκέλους της κρητικής παράδοσης είναι αδικαιολόγητη και υποδηλώνει έλλειψη σεβασμού προς τα παραδομένα και υποτίμηση των αξιών της πολιτισμικής μας κληρονομιάς …»

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΥΚΑΛΑΣ- γιατρός-λογοτέχνης(Κρητολόγιο 1--Εκδόσεων Αναστασάκη 1997)

 

Ας τα έχουν αυτά υπ’ όψιν τους όσοι, συνειδητά ή ασυνείδητα, απεργάζονται τον πλήρη αφανισμό του γλωσσικού θησαυρού μας, ακόμα κι από την, υποτιθέμενη, κρητική λογοτεχνία.                                                                                                                                                                                                                                                                                    ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ – Γιώργης Λέκκας

 

Αριθμός Προβολών: 43